شناخت و دسته بندی خاک ها

علم «مکانیک خاک» به شناخت، تحلیل رفتاری و کنترل رفتاری خاک‌ها می‌پردازد. خاک‌ اساساً توده‌ای متخلخل است که حاصل فرسایش و تخریب سنگ‌ها می‌باشد. برای آنکه بتوان رفتار خاک‌ها را در شرایط فیزیکی، شیمیایی و آب و‌هوایی گوناگون پیش‌بینی کرده و نیز رفتار آنها را کنترل کرد، بایستی شناخت کافی از آنها داشت. به این منظور، آنها را برحسب مشخصات فیزیکی و شیمیایی مختلف‌شان طبقه‌بندی می‌کنند. قابل استنادترین و کاربردی‌ترین طبقه‌بندی رایج، طبقه‌بندی خاک‌ها براساس اندازه‌ی ذرات آنهاست. برای چنین طبقه‌بندی‌ای آیین‌نامه‌های مختلفی تدوین شده و برحسب کاربری پروژه در حال اجرا از آنان استفاده می‌شود. برای مثال، برای پروژه های راه‌سازی از استاندارد «آشتو» (AASHTO  یا طبقه بندی اداره حمل‌و‌نقل و  بزرگراه‌های آمریکا)  برای دانه‌بندی خاک استفاده می‌شود. یک استاندارد طبقه‌بندی دیگر هم وجود دارد که روش طبقه‌بندی «متحد» (Unified یا USCS) نام دارد. طبق این روش خاک‌ها بر اساس اندازه ذرات تشکیل‌دهنده‌ و بوسیله‌ی الک‌هایی معلوم که مشخصه‌شان قطر سوراخ‌هایشان است، به شرح زیر طبقه‌بندی می‌گردند:

۱) خاک‌های درشت‌دانه:

الف- شن (Gravel): دانه‌های درشت‌تر از ۴٫۷۵ میلی‌متر. مصالحی که از سنگدانه‌های ریز و درشت تشکیل شده است.

ب- ماسه (Sand): دانه‌های ریزتر از ۴٫۷۵ میلی‌متر و درشت‌تر از ۰٫۰۷۵ میلی‌متر. مثلاً مصالحی که در ساحل دریا مشاهده می‌شود.

 

۲)خاک‌های ریزدانه:

الف- لای (Silt): ذرات خاکی ریزتر از ۴٫۷۵ میلی‌متر و درشت‌تر از ۰٫۰۰۲ میلی‌متر. آنچه در کف رودخانه‌ها وجود دارد.

ب- رُس (Clay): ذرات خاکی ریز تر از ۰٫۰۰۲ میلی‌متر. خاک‌ها چسبنده به رنگ قهوه‌ای تا قرمز.

 

هرکدام از این انواع خاک‌ها مشخصات رفتاری خاص خودشان را دارند. برای مثال به چند نمونه از این مشخصات اشاره می‌کنم.

–        خاک‌های درشت‌دانه مقاومت خوبی در برابر بارهای وارده دارند یعنی می‌توان گفت در برابر  بار وارده ناشی از ساختمان مقاومت بهتری نسبت به ریزدانه‌ها از خود نشان می‌دهند. این مقاومت بالا به دلیل شکل دانه‌ای و خاصیت قفل و بست شدن دانه‌ها در هم در اثر بار وارده می‌باشد.

–        خاک‌های ریزدانه در اثر رطوبت رفتارهای زیان‌باری از خود نشان می دهند به دلیل آینکه قابلت جذب آب بالایی داشته و در محیط مرطوب دچار افزایش حجم شده و اصطلاحاً متورم می‌گردند. که این امر باعث وارد آمدن خسارت‌ به ساختمان‌ها و راه‌ها می‌شود.

 

عارف آهنگر- اردیبهشت ۹۲

منبع: مکانیک خاک، تالیف براجا.ام.داس

 

 

 

5 total comments on this post

نظر شما چیست؟
  1. عارف جان ممنون. مطلب مفیدی بود هم برای شناخت خاک و هم برای ما مترجمین که تکلیفمان را با این اصلاحات بدانیم. اگر دقیقن بگویی که این اصطلاحات در چه بخشهایی از ترجمه آمده من آن ها را با متن اصلی مقابله می کنم و متن را از این نظر اصلاح می کنم.قرار ما این است که همیشه صفحه (اگر دارد) و پاراگرافی که این توضیح به آن مربوط می شود ذکر شود. ضمنن منبع این توضیح نوشته شود. راستی فًرش و ماسه بادی چه تعریفی دارد؟

  2. فصل ۳، پاراگراف آخر، سط دوم. برای ترجمه Sand، به اشتباه «شن» آمده است که «ماسه» صحیح است.
    فُرش یا همان ماسه بادی به لحاظ اندازه دانه ها از همان تعریف کلی ماسه ها تبعیت می کند اما تفاوت عمده ماسه بادی با دیگر ماسه ها شاید بشود گفت چسبندگی بسیار کم دانه ها با یکدیگر است که وقتی مشتی از آن را در دست می گیری با یک فشار می ریزند.

  3. عارف جان متن را اصلاح کن. این فصل و چند فصل بعدی قبل از توضیح خوب تو در مورد این اصطلاحات خاک و شن و ماسه و مانند این ها ترجمه شده. ( ضمن تبعیت درست است نه طبعیت. حالا تو درستش کن).

  4. اشتباه عجیبی بود ببخشید. حالا برای اینکه خودم را از اتهام ندانستن املای درست «تبعیت» تبرئه کنم، مجبورم هم خانواده های آن را بگویم: تابع، اتباع، متبوع و… همگی از ریشه «تبع» هستند! 🙂

  5. عالی بود خیلی مطالب آموزنده ای به ما یاد داد.از تهیه کننده ممنونم.

یادداشت خود را بفرست

لطفن اسم خود را وارد کنید

ورود اسمتان ضروری است.

لطفن یک ایمیل واقعی وارد کنید

یک آدرس ایمیل ضروری است

پیام خود را وارد کنید

اگر اندازه‌ی نوشته‌ها برای شما کوچک می‌باشد، می‌توانید با فشردن هم‌زمان کلیدهای Ctrl و + اندازه‌ی نوشته را افزایش دهید.

بامداد ما © 2017 تمام حقوق محفوظ است.