دانشنامه‌ی هنر ژاپن

نگاهی به تاریخ فرهنگ ژاپن

در ارتباط با‫:‬ ,

     

book cover

“دانشنامه‌ی هنر ژاپن”

ع.پاشایی

نسترن پاشایی

حامی تألیف: مجتمع پلاستیک طبرستان

Http://tpciran.com

 

نگاهی به تاریخ فرهنگ ژاپن

 

ژاپن در طول تاریخ دراز خود فرهنگ ملی چشم‌گیری پدید آورده است که بعضی جلوه‌های آن پرورده‌ی منابع و الهام خود ژاپنی‌هاست و برخی دیگر را از قاره‌ی آسیا، و در زمان‌های اخیر هم از غرب، آورده و بنا به ذوق و حال خود در آن‌ها دست بُرده و آن‌ها را به صورت عناصر ذاتی این فرهنگ در قالبی یگانه ریخته است.

اگرچه فرهنگ ژاپنی محصول میراث فرهنگی شرق است، اما به «یکّه بودن»اش مشهورست. اگر می‌بایستی این صفت را در یک جمله وصف کنیم شاید می‌گفتیم: برای این یکّه است که میلش به لطفِ درون است و آن را به جلالِ بیرون ترجیح می‌دهد.

گینکاکوجی

حسِ زیبایی خاصِّ ژاپنی‌ها، ــــــ که در مفاهیمی چون میابی(زیبایی فاخر)،مونو نو آواره(همدلی با طبیعت)وابی(ناتوانی و تنهایی)،سابی(زیبایی تنهایی، سادگی فاخر) بیان می‌شود،ــــــ جهانی را با هماهنگی زیبایی‌شناختی و عاطفی القا می‌کند. فرهنگ ژاپنی متمایزی که امروزه می‌بینیم حاصل یک سلسله دیدارهایی است میان فرهنگ سنتی ژاپن و فرهنگ‌های بیگانه‌یی که ژاپنی‌ها آن‌ها را وارد کرده، جذب کرده و به طرزی همساز با فرهنگ خودی درآمیخته‌اند. در این فرایند می‌توان از دو مشخصه یاد کرد: یکی نرمی است و دیگری باز بودن در برابر فرهنگ‌های بیگانه. ژاپنی‌ها به جای آن که دستِ ردّ به سینه‌ی فرهنگ‌های بیگانه بزنند این شیوه را پیش گرفته‌اند که آن‌ها را در قالب زیبایی‌شناختی خاصِ خود بریزند و آن‌ها را به شیوه‌یی کاملاً خلّاق با نیازهای خود سازگار کنند.

برای فهمیدن ژاپن معاصر و فرهنگ آن باید به مطالعه‌ی فرایندی پرداخت که نیاکان نژاد کنونی مردم ژاپن بر طبق آن فرهنگ‌های بیگانه را «ژاپنی» کرده‌اند.

برای آسان کردن کار چنین مطالعه‌یی، ضروریست که اول به طرح کوتاه کلی دوره‌بندی فرهنگ و هنر تاریخ ژاپن نگاهی بیاندازیم که این می‌تواند از یک طرف راهنمای سودمندی برای شناخت فرهنگ و هنر ژاپنی باشد و از طرف دیگر، دسترسی و مطالعه‌ی سرواژه‌های این دانشنامه را آسان می‌کند.

 کینکاکوُجی

هنرهای فُرماتیو یا فُرم‌ساز در عصر باستان، یعنیƒماقبل تاریخ یا دوره‌یƒجوْمون، و پیشتاریخ یا دو دوره‌یƒیایوُیی و دوره‌یƒکوفوُن، در حدود ۷۵۰۰ ق‌م (این تاریخ به ۱۰۰۰۰ ق‌م هم رسیده است) آغاز می‌شود که سفالینه‌ی از نوع جوْمون در آن ساخته می‌شود. این دستکارها را از گِلِ آتش‌خورده‌ی بی‌لعاب می‌ساختند و با نقش و نگارهای ریسمانی می‌آراستند. و در همین عصر بود که سفالینه‌هایی از نوع یایویی (قرن چهارم ق‌م تا قرن سوم میلادی) پدید آمد و ساختِ آن تا معرفی آیین بودا، در قرن ششم میلادی به ژاپن ادامه یافت. و هم در قرن چهارم میلادی بود که گورْتَل‌ها یا مقابر عظیم، یعنی دوره‌ی کوفوُن پیدا شد. مشخصه‌ی دوره‌ی یایویی آوردن کشاورزی و ابزارهای فلزی از قاره‌ی آسیا بود. این اولین دوره‌ی عصر باستان، از عصر ماقبل تاریخ تا به زمانی کشیده می‌شود که ژاپن برای اولین بار تحت یک نظام پادشاهی به شکل یک دولت‌ـ ملت متحد می‌شود؛ مشخصه‌ی این دوره وارد کردن فرهنگ‌های بیگانه بود خصوصاً در طی دوره‌ی پیش‌گفته‌ی یایویی، که سفالینه‌هایش از تنوع بیش‌تری برخوردار بود گو این که طرح‌هایش ساده‌تر بود.

آغاز عصر تاریخ را شاید بتوان دوره‌ی فرهنگ بودایی خواند. با آن که در دوره‌ی پیشین تأثیرات فرهنگی راهش را از قاره‌ی آسیا به ژاپن پیدا کرده بود اما در طی این عصرست که فرهنگ قاره‌یی عملاً به دنبال معرفی آیین بودا به ژاپن در این کشور می‌شکفد. حاصل کار، از نظر معماری و پیکرتراشی و نقاشی بودایی، چنان عظیم بود که خود پشتوانه‌ی نامیدنِ این دوره به عصر طلایی هنر بودایی شد.

تودای جی - دای بوتسو

هسته‌ی واردات بیگانه از جامعه‌ی جهانْ‌شهری و شگفت‌انگیزِ چین عهدِ سلسله‌ی تانگ (۶۱۸-۹۰۷) رسید که تأثیر مسلط آن بر ژاپن به این‌جا انجامید که در طی این دوره مقدار قابل توجهی از فرهنگ جهانی به طور نامستقیم جذب فرهنگ ژاپنی شد.

این دوران فرهنگ بودایی را شاید بتوان به سه دوره‌ی کوچک‌تر متمایز تقسیم کرد به نام‌های: دوره‌یƒآسوُکا(از ۵۵۲ تا ۶۴۵). دوره‌یƒهاکوُهوْ (۶۴۵ـ۷۱۰) و دوره‌یƒتِم‌پیوْ(۷۲۹ـ۷۴۹). این تقسیمات بازتابی‌اند از روحیات متغیر ژاپنی‌ها در پذیرندگی فرهنگ‌های چینی و کره‌یی.

شروع حکومت در پایتختِ نوبنیادِ کیوتو به این معنا بود که در این دوره‌ی نو، که دوره‌یƒهِی‌آن (۷۹۴ـ۱۱۸۵) خوانده می‌شود، دگرگونی قابل توجهی در فرهنگ ژاپنی رخ داده است. فرهنگ چینی عهد تانگ مدت ۱۰۰ سال یا بیش‌تر به این دوره مسلط بود، اما در دوره‌ی متأخر هِی‌آن یا هی‌آنِ میانه (۹۵۱ـ۱۰۸۶) که به دوره‌ی فوُجی‌وارا نیز معروفست، روگرداندن از فرهنگ چینی و برگشتن به فرهنگ متمایز ژاپنی به چشم می‌خورد.

2 چاپ چوبی - اوکی یوئه

مشخصه‌ی این زمان‌ها این بود که کارگزاران مِهترِ دولت در انجام وظیفه‌ی خود کوتاهی می‌کردند و کارهای عملی اداری در دست کارگزاران کِهتر بود تا مِهتران بتوانند در جامعه‌ی دربسته‌شان عمر را وقف لذت بردن از طبیعت و هنر کنند. در واقع همین فراغت که در دسترس نخبگان بود توسعه‌ی این فعالیت‌های فرهنگی را امکان‌پذیر کرد و این نیز به نوبه‌ی خود فرهنگ ژاپنی یکّه‌یی را با خلوصِ بی‌مانندی پدید آورد.

نظام مادرسالارِ خانواده، که از اولین روزهای شروع ِ سازمانِ اجتماعی ژاپن وجود داشت، هم‌چنان مشخصه‌ی اصلی جامعه‌ی دوره‌ی هِی‌آن بود. زنان می‌توانستند در کارهای گوناگون همتای مردان باشند و این برابری چنان بود که دیگر تا هزار سال بعد امکان‌پذیر نشد. حتا نمونه‌هایی هم از «امیران» تیول‌دار مؤنث بودند، و هم‌چنین زنانی که استقلال مالی داشتند یا به استعدادهای ظریف فرهنگی آراسته بودند. این شاید آن نقش «زنانه»یی را که اغلب در فرهنگ این دوره به آن اشاره می‌شود، و مثلاً در آگاهی زیباشناختی مفهومِƒمونو نو آواره (همدلی با طبیعت) به چشم می‌خورد، توضیح دهد.

تودای جی - نارا

ژاپن در طی اوائل قرن سیزدهم زیر یوغ حکومت یک طبقه‌ی نظامی یا سپاهی نو به نام بوُشی افتاد، که نه فقط امتیازِ اشرافی حکومت را برچید بل‌که نقش خود را بر فرهنگ ملی هم به جا گذاشت. این نظامی‌هاکه قدرت خود را از طبقه‌ی کشاورز ثروت‌مند محلی گرفته بودند به شکل یک نیروی انقلابی درآمدند طوری که توانستند طبقه‌ی حکومت‌گر سنتی را براندازند که از همان تأسیس حکومت پادشاهی در آغاز عصر تاریخ به قدرت چسبیده بود. با زوال قدرت اشراف و ظهور طبقه‌ی نظامی، ژاپن وارد عصرمیانهیا قرون وسطای جامعه‌ی فئودالی شد.

پیداست که این طبقه‌ی نو نمی‌توانست کل ساختارِ حکومت را با یک ضربه واژگون کند. این نظام فئودالی برای این که بتواند پا سِفت کند لازم بود مدت چند قرن با اشرافیت بسازد. این نکته درباره‌ی قلمروِ فرهنگی هم صادق بود چرا که آثار کهن دوره‌ی پیش از میان نرفته بود. در واقع حتا دلیلی در دست است که خود بوُشی‌ها هم به دنبال آن بودند که یک فرهنگ مردمی نوپدید را با فرهنگ رو به زوالِ اشرافی قرن‌های دوازدهم و سیزدهم آشتی دهند.

نمی‌توان از عصر میانه سخن گفت و از سهم آیین بوداییƒذِن چیزی نگفت. این آیین از عهد سلسله‌ی سونگ از چین به ژاپن آورده شد، و روی همین کیش نو بود که عملاً پی فرهنگ و اخلاق طبقه‌ی سپاهی گذاشته شد. اما به طور کلی در زمینه‌ی هنر و فرهنگ تا تأسیس حکومت آشیکاگا در کیوتو برخورد کاملی پیش نیامد، و این زمان به دنبال دوره‌یی بود که دربار امپراتوری به دو نیمه‌ی رقیب، یعنی دربارهای شمالی و جنوبی، تقسیم شد. بعد از این دوره بود که هنر  ذِن جریان مسلط فرهنگی ژاپن شد.

کونگوکایی مندله

دردوره‌یƒموُروماچی (۱۳۹۲ـ۱۵۷۳) فرهنگ  ذِن یک فرایند پرداخت و پالایش را از سر گذراند که در طی آن پیرایه‌های دینی خود را دور ریخت. دو محصول نماینده‌ی این عصرند: یکی گوزان بوُن‌گاکوُ یا ادبیات پنج دِیر و دیگریƒسوُیی‌بوکوُ‌گا یا نقاشی‌های تَک‌رنگِ آبْ‌مرکب. گوزان یا پنج دیر اشاره است به پنج معبد بزرگ ذِن در کیوتو و بعدها هم پنج معبد  ذِن در کاماکوُرا. این نام‌گذاری از یک رسم چینی دوره‌ی سونگ (۹۶۰-۱۲۷۹) پیروی می‌کند که برای بالا بردن شأن معابد خاصی به کار برده می‌شد. در ژاپن، رَهبانانِ معابدِ گوزان در حکم رایزنان سیاسی و دیپلوماتیک حکومت بودند، یا در فعالیت‌های نظری و هنری دوره‌ی موُروماچی نقش رهبری داشتند. به این نحو ادبیات گوزان و سوُیی‌بوکوُ‌گا، که در اصل تجلیات فعالیت‌های فرهنگی رهروان  ذِن در پایان قرن شانزدهم بود، فرهنگی را پدید آورد که می‌توان آن را از نظر آگاهی زیبایی‌شناختیش یک فرهنگ حقیقتاً ژاپنی دانست.

در طی قرن شانزدهم، به سرکردگی «امیران» محلی یا دای‌میوها برخوردها و تلاش‌هایی برای دست‌یابی به قدرت درگرفت که در تاریخ ژاپن به ظهور یک ساختار فئودال متحد ملی  انجامید که پشتِ هم سه چهره‌ی بزرگ،‌ یعنی اودا نوبوُناگا، تویوتومی هیده‌یوشی، و توکوُگاوا اِیه‌یاسوُ، رهبری آن را به عهده داشتند.

تاریخ ژاپن از قرن شانزدهم تا نوزدهم به ترتیب معروف است به دوره‌ی آزوُچی‌ـƒمومویاما (۱۵۷۳ـ۱۶۱۵)، که اودا و تویوتومی در طی آن فرمان می‌راندند؛ ودوره‌یƒاِدو (۱۶۱۵ـ۱۸۶۸) یا دوره‌ی توکوُگاوا که دوره‌ی شوگوُن‌سالاریِ توکوُگاوا بود.

توری یی- نماد معبد شین تو

روح آزادمنشی و غنا که مشخصه‌ی سال‌های آغازینِ حکومت طبقه‌ی سپاهی بود همچنان در دوره‌ی آزوُچی- مومویاما جاری بود، و این دوره شاهد ارتباطات و فعالیت‌های تجاری مکرر و پرشور ژاپن با ملت‌های گوناگون جهان بود. فرهنگ پُرتپش دوره‌ی آزوُچی- مومویاما با این روح تجاری همساز بود. رهبران جامعه‌ی آزوُچی مومویاما، بوُشی و بازرگانان توانگری بودند که روح‌شان مستقیماً در منش بزرگ و حاکمِ فرهنگ زمانه منعکس بود، که نمونه‌اش معماری پرقدرت و پُرابهتِ قلعه‌هاست.

در همان زمان گرایشی که بی‌شباهت به رُنسانس اروپا نبود، پیدا شده بود که به فرهنگ درباری کهن نظر داشت. این امر خصوصاً در زمینه‌های خوش‌نویسی و نقاشی روی داد، که آثار نماینده‌اش بر لطافت آرامِ از نوع ژاپنی تأکید می‌کنند.

فرهنگ آزوُچی‌ـ‌ مومویاما در طی دوره‌ی بعدی اِدو دستخوش انشعاب و مسخ شد. اگرچه تأثیر آن همچنان در ابتدای دوره‌ی ادو قابل توجه بود اما جامعه‌ی متحد توکوُگاوا به‌زودی یک فرهنگ خاص خود را پدید آورد. احساس می‌شد که هنرِ فرهنگ آزوُچی‌ـ مومویاما بسیار صورت‌گرا یا فُرمالیستی شده است، که خود مبین این حقیقت است که بوُشی عموماً نمی‌توانست سهم چندانی در رشد هنر و ادبیات داشته باشد، چرا که اخلاق فئودالی و قواعد و آداب آیین کُنفوسیوس و بوُشی‌دوْ، یا طریقتِ طبقه‌ی بوُشی، نتیجه‌اش مهار کردن تجلی آزاد و طبیعی احساس‌های درونی بود. از این‌جا بود که عام مردم برای اولین بار در تاریخ رهبران فرهنگ ژاپن شدند و دوره‌ی ادو عصرِ فرهنگ شکوفای توده‌ی مردم بود.

borobudur معبد بوروبودور

هنوز در دوره‌ی اِدو خرده‌ریزهای اثرات فرهنگ‌های چینی عهد مینگ و چینگ به چشم می‌خورد، و در نزدیکای پایان همین دوره بود که فرهنگ ژاپنی می‌بایست با نفوذ کاملاً تازه‌یی روبه‌رو شود، یعنی با فرهنگ غربی که روی جاده‌ی یک جامعه‌ی صنعتی مدرن شروع می‌شد.

در میانه‌ی قرن نوزدهم، دوره‌ی معروف به بازگشت مِی‌جی باز شدن درها را اعلام کرد، و سیل فرهنگ غربی به ژاپن سرازیر شد. چیزی نگذشت که ژاپن خود را عضو باشگاه ملت‌های جدید جهان دید.

همان‌طور که سعی کرده‌ایم در این بررسی کوتاه نشان دهیم، مردم ژاپن از گذشته‌ی دوری چون دوره‌ی جوْمون مستمراً رشد فرهنگ نوی را، در مقابل فرهنگ بیگانه، از طریق یک فرایند جذب و سازگار کردن آن، آفریده و پرورده‌اند. هر چند گرایش برخی پدیده‌ها به این سوست که رنگ‌آمیزی غلیظ و تیره‌ی خود را که از خاستگاه‌های گوناگون آمده نگه دارند، اما پدیده‌های دیگر از طریق یک فرایند تقطیر و پالایش به جوهر ژاپنی یکّه‌یی دست یافته‌اند.

(ع. پاشایی. تاریخ فرهنگ ژاپن، سفارت ژاپن، تهران، ۱۳۷۵، فصل اول، با افزایش‌ها و کاهش‌ها)

    

____________________________________________________

تصاویر این قسمت صرفاَ جهت تزئین نوشته استفاده شده‌اند.

یک یادداشت در مورد این نوشته
نظر شما چیست؟
  1. اطلاع رسانی در خصوص برگزاری ماه فرهنگی ژاپن
    بدینوسیله به اطلاع می رساند که سفارت ژاپن در ایران با همکاری سازمان فرهنگی هنری شهرداری تهران، دفتر موسیقی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی ایران، جشنواره بین المللی موسیقی فجر، هتل سرای عامری های کاشان، فرهنگسرای ارسباران و فرهنگسرای ملل ماه فرهنگی ژاپن را از تاریخ ۱۱ آذرماه تا اواخر دیماه ژانویه برگزار می نماید. در این ماه با دعوت از آقای ایچی تارو، نوازنده طبل ژاپنی و آقای کوجی کیشیدا، نوازنده فلوت ژاپنی و اجرای کنسرت در تهران و کاشان و همچنین با برنامه های مختلف دیگر همچون اجرای کنسرت پیانو خانم آکی کورودا، پیانیست ژاپنی، اجرای مراسم چای ژاپنی و برگزاری کارگاه اوریگامی به معرفی فرهنگ ژاپن خواهیم پرداخت. همچنین نمایشگاهی از عکسهای گردشگری و نمایش اقلامی به منظور معرفی بیشتر فرهنگ ژاپن نیز تدارک دیده شده است. صمیمانه در انتظار دیدار شما خواهیم بود.
    ۱- کنسرت طبل و فلوت ژاپنی
    • تاریخ : ۱۱ آذرماه (شنبه) ساعت: ۱۷:۰۰ مکان: فرهنگسرای ارسباران در تهران
    آدرس: تهران، خیابان شریعتی، شمال پل سیدخندان، خیابان جلفا، فرهنگسرای ارسباران
    تلفن ۲۲۸۷۲۴۸۱ و ۲

    • تاریخ: ۱۳ آذرماه (دوشنبه) کاشان

    معرفی نوازندگان
    ایچیتارو، نوازنده طبل ژاپنی
    در سال ۱۹۹۰ ایچیتارو به گروه نوازندگان مشهور طبل ژاپنی “اون دکوزا” پیوست و در مکتب آقای “دن تاگایاسو” که پایه گذار گروه اون دکوزا بود شاگردی کرد.
    در همان سال در سراسر امریکا به مدت سه سال مسافت ۱۵۰۰۰ کیلومتر را درنوردید. طی این دوره در بیش از ۵۰۰ کنسرت در مکانهای بسیار متنوعی به اجرای موسیقی پرداخت که ۴ اجرا در تالار معتبر “کارنگی” در نیویورک صورت گرفت.
    پس از اجرا در ایالات متحده، او در بیش از ۲۰۰۰ اجرای صحنه ای به عنوان نوازنده اصلی طبل گروه اون دکوزا در سرتاسر جهان اجرا داشته است.

    کوجی کیشیدا، نوازنده شینوبوئه و نوکان
    متولد شهر “فوجیساوا”، استان “کاناگاوا”
    او در خانواده ای کشاورز متولد شد و با تجربه ای که از دوران کودکی با اجراهای محلی کسب کرد، و با توجه به ویژگی های بومی که طبل و فلوت ژاپنی دارد و همچنین با توجه به حساسیت خاصی که صدای فلوت ژاپنی داراست، به اجراهای خود پرداخت.
    استایل اجرا و سبک آهنگهای اصلی او که با حس آب و هوای مناطق مختلف ژاپن منطبق است کارش را از هر جهت ارزشمندتر کرده است.
    او نه تنها با آلات موسیقی ژاپن بلکه با انواع سازها و حرکات موزون غربی، اجراهای موفقیت آمیزی داشته است. آهنگسازی و تنظیم آهنگ را در دانشگاه موسیقی “سون زوکو گاکو ئن” آموخت.

    ۲- روز فرهنگ ژاپن
    • تاریخ: ۱۶ آذرماه (پنجشنبه) ساعت: ۱۰:۰۰ الی ۱۶:۰۰ مکان: فرهنگسرای ملل در تهران
    آدرس: تهران، اتوبان صدر، بلوار قیطریه، پارک قیطریه، فرهنگسرای ملل/ تلفن ۲۲۶۷۱۷۱۸

    “برنامه روز فرهنگ ژاپن”
    کارگاه اوریگامی، اجرای مراسم چای ژاپنی همراه با توضیحات به زبان فارسی، امتحان کردن یک نوع خوراکی ژاپنی (مقدار محدود)، تجربه پوشیدن یوکاتا و هاپی ( لباسهای ژاپنی )، خوشنویسی ژاپنی، اسباب بازیهای سنتی

    ۳- نمایشگاه عکسهای گردشگری، نقاشی و اقلام معرفی فرهنگ ژاپن
    • تاریخ: ۱۱ آذرماه (شنبه) تا ۱۸ آذر ماه (شنبه) ساعات بازدید ۹:۰۰ الی ۱۶:۰۰ مکان: فرهنگسرای ملل در تهران
    آدرس: تهران، اتوبان صدر، بلوار قیطریه، پارک قیطریه، فرهنگسرای ملل/ تلفن ۲۲۶۷۱۷۱۸

    “معرفی نمایشگاه”
    عکسهای گردشگری ژاپن، عکسهای اوکی یوئه، ماکتهای مربوط به مناطق معروف توریستی ژاپن، عروسکهای ژاپنی و غیره
    ۱۶ آذرماه (پنجشنبه) به دلیل برگزاری روز فرهنگ ژاپن، قسمتهایی از اقلام نمایشگاه موجود نخواهد بود.

    ۴- اجرای کنسرت پیانو توسط پیانست خانم آکی کورودا
    پیانست ژاپنی مقیم رم به اجرای کنسرتی در ایران خواهد پرداخت. جزئیات برنامه متعاقباً اعلام خواهد شد.

    • تاریخ برگزاری: اواخر دیماه

    “معرفی پیانیست”

    خانم آکی کورودا، نوازنده پیانو
    وی تحصیلات خود را در دانشگاه ملی هنرهای زیبای توکیو به اتمام رسانده و در ایتالیا، زیر نظر پروفسور “برونو متزنا”، به ارتقاء سطح دانش موسیقی خود مشغول است. او در اروپا و ژاپن، به عنوان یک نوازنده پیانوی کنسرت، بسیار فعال است. وی برنده جایزه نخست مسابقات موسیقی فرانسه (۱۹۹۳) و مسابقات موسیقی معاصر (نود و هفتمین دوره) است. در سال ۱۹۹۵ او جایزه مسابقات “شاویه مونسلواجه” در اسپانیا را دریافت کرد. به غیر از ریپرتوآرهای کلاسیک، کورودا با آهنگسازان معاصری همچون “لیگتی”، “زناکیس”، “دوناتونی”، “بولز”، “کامپو”، “موچیزوکی” و “تاکه‌میتسو” همکاری می‌کند. کورودا همچنین در زمینه موسیقی “پیاتزولا” تخصص دارد و در این زمینه ۲ سی دی را توسط “جاپن ویکتور” منتشر کرده است. در سال ۲۰۰۴ نیز آلبوم “تارکوس و عکس های یک نمایشگاه” از “کیت امرسون” را با نت نویسی “مائوریتسیو پیساتی” منتشر کرد.

یادداشت خود را بفرست

لطفن اسم خود را وارد کنید

ورود اسمتان ضروری است.

لطفن یک ایمیل واقعی وارد کنید

یک آدرس ایمیل ضروری است

پیام خود را وارد کنید

اگر اندازه‌ی نوشته‌ها برای شما کوچک می‌باشد، می‌توانید با فشردن هم‌زمان کلیدهای Ctrl و + اندازه‌ی نوشته را افزایش دهید.

بامداد ما © 2018 تمام حقوق محفوظ است.